[Ned] Heeft het soort van informatiebron dat we gebruiken een invloed op hoe dat wij beslissingen nemen?

In ons dagelijkse leven nemen we elke dag kleine, maar ook grotere beslissingen. Voor dat we een beslissing maken, kunnen we informatiebronnen raadplegen die onze beslissingen kunnen helpen leiden. In wetenschappelijk onderzoek wordt een onderscheid gemaakt tussen twee categorieën van informatiebronnen: beschrijving als een informatiebron en ervaring als een informatiebron. Laten we het verschil tussen beide informatiebronnen duidelijk maken met het volgende voorbeeld: Het is dinsdag ochtend, je wordt wakker en je maakt je klaar om naar je school of werk te vertrekken. Aan de ontbijttafel lees je de weervoorspelling in de krant. Er staat dat er vandaag 30% kans op regen is; ga je een regenjas aandoen? Deze weervoorspelling is een beschrijvende informatiebron; het beschrijft de uitkomsten (regen of geen regen) en koppelt er percentages aan (30% kans op regen, 70% kans op geen regen). Wanneer je een beslissing maakt (een regenjas aandoen of geen regen jas aandoen) gebaseerd op deze informatiebron, dan kunnen we zeggen dat je een beslissing uit beschrijving hebt genomen [1, 2, 3]. Andere voorbeelden van beschrijvende informatiebronnen zijn de bijsluiters bij medicijnen en beleggingsfondsen bij banken. Deze beslissingen vallen onder de noemer van Risicovolle beslissingen [4]; dit zijn beslissingen waarvan je alle mogelijke uitkomsten en hun verwachtingen kent.

De meeste beslissingen dat we nemen tijdens de dag zijn geen beslissingen uit beschrijving, maar beslissingen uit ervaring [1, 2, 3]. Als je de weervoorspelling in de krant niet zou gelezen hebben, dan kun je beroep doen op je ervaringen (heb ik de laatste dagen veel in de regen gefietst?). In dit geval weten we net zoals bij beslissingen uit beschrijving wat de uitkomsten kunnen zijn (regen of geen regen), maar we weten niet de kans op beide uitkomsten. Echter, in de meeste beslissingen kunnen we onmogelijk alle uitkomsten ervan in kaart brengen en spreken we van onzekere beslissingen; beslissingen waarvan alle mogelijke uitkomsten en hun verwachtingen meestal niet gekend zijn [4]. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen een voorkeur hebben voor risicovolle beslissingen, dit wordt ambiguïteits-afkeer genoemd [5]. De resteerde vraag blijft, heeft het soort van informatiebron dat wij gebruiken een invloed op de manier waarop wij beslissingen nemen? Ja!

Monetaire Beslissingen

Het meeste onderzoek hierover is gedaan rond het nemen van monetaire risicovolle beslissingen, beter bekend als een gokje wagen. Neem de volgende twee opties: ⋅⋅* Optie A: 18 euro met 20% kans, anders 0 euro. ⋅⋅* Optie B: 4 euro met zekerheid. Deze opties zijn een beschrijvende informatiebron. Ze stellen duidelijk wat je kan verwachten. Onderzoekers hebben gevonden dat wanneer mensen informatie op deze manier voorgeschoteld krijgen ze zeldzame uitkomsten gaan overschatten [1, 6, 7]; mensen denken dus dat iets meer voorkomt dan in werkelijkheid het geval is. Ook gaan mensen minder risicovolle beslissingen nemen wanneer ze geld kunnen winnen zoals in optie A en B. Daarentegen, zullen mensen meer risicovolle beslissingen nemen wanneer ze op het punt staan om geld te verliezen (bv. Kiezen tussen 18 euro verliezen met kans 80%, of met zekerheid 4 euro verliezen) [6]. Mensen kunnen ook dezelfde informatie uit een ervaringen halen. Bij ervaring als informatiebron krijgen mensen alle nodige informatie niet voorgeschoteld, ze moeten leren van hun ervaring. Dit kunnen we als volgt voor- stellen; mensen moeten kiezen tussen twee opties zonder vooraf te weten wat de uitkomsten of verwachtingen zijn van hun keuze. Door meerdere keren tussen dezelfde opties te kiezen kunnen ze de uitkomsten verkennen en een schatting maken van de waarschijnlijkheid van een uitkomst. Dit zorgt ervoor dat mensen zeldzame uitkomsten gaan onderschatten; mensen denken dus dat iets minder voorkomt dan in werkelijkheid het geval is [1].

Medische Beslissingen

De meeste medische beslissingen maken gebruik van beschrijvende informatiebronnen (bv. Ongeveer 1 op 10000 patiënten ervaren hoofdpijn als een bijwerking van medicatie A). Wanneer mensen medische beslissingen uit beschrijving nemen; besteden ze het meeste aandacht aan de uitkomsten, maar niet aan hoe waarschijnlijk deze uitkomsten zijn [8]. Als hoofdpijnen een persoon afschrikt, dan kan het zijn dat deze persoon beslist om medicatie A niet in te nemen. Ook al is de waarschijnlijkheid op deze bijwerking klein. Maar er zijn ook experimentele behandelingen waar nog geen uitgebreide beschrijvende informatiebronnen over zijn. In deze situatie, kunnen mensen beroep doen op hun ervaringen. Wanneer mensen medische beslissingen uit ervaring maken; zijn ze geneigd om minder de verschillende uitkomsten te gaan verkennen in tegenstelling tot wanneer ze monetaire beslissingen nemen uit ervaring.

Besluit

De manier waarop mensen beslissingen nemen is dus afhankelijk van de soort informatiebron dat ze raadplegen, en van tot welk domein deze beslissingen behoren (medisch of monetaire).

Referenties

[1] Hertwig, R., Barron, G., Weber, E. U., & Erev, I. (n.d.). Decisions From Experience and the Effect of Rare Events in Risky Choice. 15(8), 6.

[2] Hertwig, R., Hogarth, R. M., & Lejarraga, T. (2018). Experience and De- scription: Exploring Two Paths to Knowledge. Current Directions in Psy- chological Science, 27(2), 123–128. 10.1177/0963721417740645

[3] Hertwig, R., & Erev, I. (2009). The description–experience gap in risky choice. Trends in Cognitive Sciences, 13(12), 517–523. 10.1016/j.tics.2009.09.004

[4] Knight, F. H. (1921). Risk, Uncertainty and Profit. Houghton Mifflin Com- pany.

[5] Ellsberg, D., 1961. Risk, ambiguity, and the Savage axioms. Quart. J. Econ. 75, 643-669.

[6] Burns, Zachary & Chiu, Andrew & Wu, George. (2010). Overweighting of Small Probabilities. Wiley Encyclopedia of Operations Research and Mana- gement Science. 10.1002/9780470400531.eorms0634.

[7] Tversky, A., Kahneman, D. Advances in prospect theory: Cumula- tive representation of uncertainty. J Risk Uncertainty 5, 297–323 (1992). 10.1007/BF00122574

[8] Lejarraga, T., Pachur, T., Frey, R., & Hertwig, R. (2016). Decisions from Experience: From Monetary to Medical Gambles: Medical Decisi- ons from Experience. Journal of Behavioral Decision Making, 29(1), 67–77. 10.1002/bdm.1877